توسط : فرسودگی شغلی چگونه باعث بیخوابی کارمندان میشود؟
ساوجنما | فرسودگی شغلی یکی از مهمترین پیامدهای استرسهای طولانیمدت در محیط کار است که علاوه بر کاهش بهرهوری، میتواند کیفیت خواب کارکنان را نیز به شدت تحت تأثیر قرار دهد. کارشناسان حوزه سلامت روان معتقدند زمانی که فشار کاری برای مدت طولانی ادامه پیدا کند و فرد فرصت کافی برای استراحت و بازیابی نداشته باشد، ذهن حتی پس از پایان ساعت کاری نیز درگیر مسائل شغلی باقی میماند و همین موضوع زمینهساز بروز بیخوابی کارمندان میشود.
گوهریسنا انزانی، روانشناس، در گفتوگو با ایسنا با اشاره به تفاوت میان استرس شغلی و فرسودگی شغلی توضیح داد که اگرچه هر دو میتوانند باعث اختلال خواب شوند، اما ماهیت آنها با یکدیگر متفاوت است. به گفته او، در استرس شغلی معمولاً مشکل اصلی دشواری در به خواب رفتن، بیدار شدنهای مکرر در طول شب یا نگرانی مداوم درباره وظایف کاری است؛ شرایطی که اغلب در تعطیلات یا زمان مرخصی تا حدی بهبود پیدا میکند.
فرسودگی شغلی؛ فراتر از یک اختلال خواب
به گفته این روانشناس، فرسودگی شغلی نتیجه استرس مزمن و مدیریتنشده در محیط کار است و بیخوابی تنها یکی از نشانههای آن محسوب میشود. خستگی شدید جسمی و ذهنی، کاهش تمرکز، افت عملکرد، بیانگیزگی و فاصله گرفتن عاطفی از کار از دیگر علائمی هستند که میتوانند کیفیت زندگی و عملکرد شغلی افراد را تحت تأثیر قرار دهند.
وی تأکید کرد افرادی که برای مدت طولانی با حجم بالای کار، مسئولیتهای متعدد و فشار روانی روبهرو هستند، حتی پس از پایان ساعت کاری نیز ذهن خود را درگیر کار نگه میدارند. در نتیجه بدن فرصت کافی برای آرام شدن پیدا نمیکند و سیستم استرس همچنان فعال باقی میماند؛ موضوعی که خواب عمیق و باکیفیت را مختل میکند.
بیخوابی کارمندان چه پیامدهایی دارد؟
کارشناسان معتقدند بیخوابی کارمندان تنها به احساس خستگی محدود نمیشود. خواب نامناسب میتواند باعث کاهش حافظه، افت تمرکز، افزایش تحریکپذیری، کاهش انگیزه، تصمیمگیری ضعیف و کاهش بازدهی شغلی شود.
انزانی میگوید بسیاری از افراد با وجود ساعتها خوابیدن، احساس شادابی ندارند و همین مسئله باعث میشود عملکرد آنها در محیط کار کاهش پیدا کند. ادامه این روند در بلندمدت میتواند احتمال ابتلا به اضطراب، افسردگی و مشکلات جسمی را نیز افزایش دهد.
مدیران چگونه از فرسودگی شغلی جلوگیری کنند؟
این روانشناس معتقد است پیشگیری از فرسودگی شغلی تنها بر عهده کارکنان نیست و مدیران نیز نقش مهمی در کاهش فشارهای روانی محیط کار دارند.
به گفته او، یکی از مهمترین اقدامات، استعدادیابی صحیح پیش از استخدام است تا هر فرد متناسب با تواناییها و مهارتهای خود در جایگاه مناسب قرار گیرد. همچنین مدیران باید حجم کار را به شکل منطقی مدیریت کنند، از تحمیل اضافهکاریهای طولانی خودداری کنند و برای انجام وظایف، نیروی انسانی کافی در اختیار سازمان قرار دهند.
احترام به زمان استراحت، استفاده واقعی از مرخصیها، کاهش تماسها و پیامهای کاری خارج از ساعت اداری و پرهیز از برگزاری جلسات در ساعات نامناسب نیز از جمله اقداماتی است که میتواند احتمال بروز استرس شغلی و اختلال خواب را کاهش دهد.
نقش برنامههای رفاهی در بهبود کیفیت خواب
به گفته انزانی، برنامههای رفاهی سازمانی زمانی اثربخش خواهند بود که به صورت واقعی اجرا شوند. دسترسی کارکنان به خدمات مشاوره، آموزش مدیریت استرس، برگزاری کارگاههای سلامت روان، تشویق به فعالیت بدنی، تغذیه سالم، حمایت بیمهای مناسب و ایجاد امکانات رفاهی برای کارکنان و خانوادههای آنان میتواند نقش مهمی در کاهش فشارهای روانی داشته باشد.
وی همچنین بر اهمیت انعطافپذیری در ساعات کاری تأکید کرد و گفت برخی افراد در ساعات مختلف روز بازدهی بیشتری دارند و ایجاد امکان دورکاری یا ساعت کاری شناور میتواند علاوه بر افزایش بهرهوری، کیفیت خواب و سلامت روان کارکنان را نیز بهبود ببخشد.
چه زمانی باید برای بیخوابی به پزشک مراجعه کرد؟
این روانشناس توصیه کرد اگر بیخوابی کارمندان برای مدت طولانی ادامه پیدا کند و بر عملکرد شغلی، روابط اجتماعی یا کیفیت زندگی فرد تأثیر بگذارد، مراجعه به روانشناس یا روانپزشک ضروری است.
به گفته او، در بسیاری از موارد درمان شناختی ـ رفتاری (CBT) یکی از مؤثرترین روشهای درمان اختلال خواب ناشی از استرس است. البته اگر بیخوابی با مشکلات جسمی مانند وقفه تنفسی در خواب، بیماریهای تیروئید، دردهای مزمن یا سایر بیماریها همراه باشد، مراجعه به پزشک متخصص نیز ضروری خواهد بود.
کارشناسان تأکید میکنند توجه به سلامت روان کارکنان، مدیریت صحیح فشارهای کاری و ایجاد محیطی سالم و حمایتی، نهتنها از بروز فرسودگی شغلی جلوگیری میکند، بلکه موجب افزایش رضایت شغلی، بهبود کیفیت خواب و ارتقای بهرهوری سازمانها نیز خواهد شد.
منبع: خبرگزاری ایسنا
